Używanie stetoskopu

Sposób używania, przechowywania, noszenia, mycia i konserwacji stetoskopu decyduje o jego przydatności do badań diagnostycznych oraz okresie jego użytkowania. Nawet prawidłowo konserwowany i myty powinien być po pewnym czasie wymieniony lub poddany zabiegom specjalistycznego serwisu. Komplikacja wewnętrznych kanałów nie daje możliwości ich dokładnego oczyszczenia bez pełnego demontażu części. Zwykle należy dodatkowo wymienić dren i końcówki uszne. Doświadczenia serwisowe wskazują, że wewnętrzne kanały akustyczne w lirze, drenie i głowicy kilkuletniego stetoskopu zawierają duże ilości mazistych zanieczyszczeń. Mogą one tłumić przepływ dźwięków pogarszając z czasem jakość osłuchu. Są również siedliskiem drobnoustrojów i bakterii.

Ważne zasady w posługiwaniu się stetoskopem

 
1. Systematyczne, częste mycie i dezynfekcja stetoskopu

Zakażenia w placówkach medycznych stanowią poważny problem. Drobnoustroje mogą być przenoszone przez narzędzia diagnostyczne. Należy stosować zasadę , że każdy badany pacjent jest potencjalnie zakaźny!  Do metod profilaktycznych zaliczamy mycie i dezynfekcję stetoskopu. Mycie wykonujemy przy użyciu ciepłej wody z detergentem, najlepiej przecierając mokrą szmatką wszystkie elementy. Głowicę i membranę traktować ostrożnie unikając nadmiaru wody. Oliwki najlepiej odkręcić od liry i dokładnie umyć mydłem spłukując pod bieżącą wodą. Wytrzeć i wysuszyć przed dokręceniem. W celu dezynfekcji stosujemy alkohol izopropylowy lub etylowy kilkakrotnie przecierając stetoskop nasączonym tamponem z waty. Nie używamy do mycia rozpuszczalników organicznych, nie stosujemy sterylizatorów termicznych (możliwe uszkodzenia części z tworzyw sztucznych).

2. Prawidłowe dociskanie głowicy stetoskopu do ciała

Głowica powinna być dociśnięta do badanej powierzchni w sposób zdecydowany tak, aby obrzeże lejka lub membrany miało pewny i szczelny kontakt ze skórą lecz nie stosujmy nadmiernej siły pozostawiając membranie konieczną do pracy swobodę ruchu. Starajmy się wypracować w dłoni takie wyczucie nacisku głowicy, które zapewni najgłośniejszy sygnał akustyczny. Najniższe częstotliwości osłuchujmy w trybie lejka stosując tą samą zasadę.

3. Prawidłowe zakładanie liry stetoskopu

Sprawa niby oczywista, ale wielu początkujących użytkowników nie zwraca uwagi na fakt, że ramiona liry są ustawione pod pewnym kątem, który ma zapewnić właściwe ułożenie oliwki usznej względem osi kanału słuchowego. Są więc możliwe dwa nałożenia liry na uszy: jedno złe drugie dobre. Jeżeli lira jest źle założona otwory wlotowe w miękkich oliwkach ulegają deformacji i przymykaniu skutkiem czego następuje tłumienie dźwięku docierającego do naszych uszu.

Siła zwierania ramion liry stetoskopu może być regulowana poprzez rozginanie sprężyny. Jeżeli jest ona za duża należy rozciągnąć/ rozgiąć ramiona liry do momentu uzyskania właściwego naprężenia. Jeżeli jest zbyt słaba należy ramiona liry ściągnąć/ złożyć krzyżując do wewnątrz. Czynność tę należy wykonywać ostrożnie i stopniowo, nie stosując nadmiernej siły. Nie należy tego robić zbyt często, gdyż sprężyna ulegnie osłabieniu i może mieć skłonność do pękania.

4. Nie zawieszajmy stetoskopu na gołej szyi.

.... jeżeli chcemy nim posługiwać się długi czas. Dreny akustyczne i końcówki uszne wykonywane są ze zmiękczonego PCV. To tworzywo ma szereg zalet. Ma odpowiednią wytrzymałość i elastyczność, szklistą i łatwą do umycia powierzchnię, doskonale się barwi. Odpowiedniej grubości ścianki drenów znakomicie tłumią zewnętrzne zakłócenia. Jest również odporne na wiele agresywnych substancji chemicznych. Niestety w długotrwałym kontakcie z tłustą, lipidową wydzieliną na ludzkiej skórze traci swoje właściwości i twardnieje. Częste mycie powierzchni drenu ciepłą wodą z detergentem ogranicza to zjawisko, jednak najlepiej jest pamiętać, aby stetoskop "leżał" na kołnierzyku fartucha.

5. Chrońmy stetoskop używając futerał

Stetoskop jest wrażliwy na uszkodzenia. Odgnieciona przez klucze w torebce membrana stetoskopu nadaje się tylko do wymiany. Wszelkie mechaniczne defekty wynikające z uderzenia, zagniecenia, odkształcenia, etc niszczą stetoskop. Zetknięcie drenu z tuszem pieczątki czy długopisu nieodwracalnie plami jego powierzchnię. Kurz, paprochy, zasuszone muchy i komary dostające się do wnętrza falowodu skutecznie tłumią dźwięki i podstępnie ograniczają jakość osłuchiwania. Te zagrożenia są oczywiste, ale mało kto zdaje sobie sprawę, że futerał stetoskopu pełni również rolę termicznej ochrony, gdy z zimowej, mroźnej "ulicy" wchodzimy do ciepłego wnętrza. Otwarty kontakt zmrożonej, metalowej głowicy z ciepłym powietrzem natychmiast skutkuje kropelkami rosy we wnętrzu instrumentu. W połączeniu z kurzem i innymi zanieczyszczeniami powstaje paskudne "błotko" zatykające wszystko.

Uszkodzenia i naprawa stetoskopu

1. Uszkodzenie membrany stetoskopu

Wszelkie mechaniczne defekty membrany wynikające z zagniecenia, przełamania, przedziurawienia powodują, że traci ona swoje właściwości użytkowe i nadaje się jedynie do wymiany.

2. Uszkodzenia pierścieni głowicy

"Ocieplające" obrzeża membrany i lejka czyli pierścienie z syntetycznej gumy zakładane na głowicę, jeżeli zostały mechanicznie uszkodzone powinny być wymienione na nowe.

3. Defekt przełącznika głowicy

Dwustronne głowice stetoskopu pracujące w trybie membrany lub lejka posiadają przełącznik trybu pracy działający na zasadzie zaworu. Obrót głowicy wokół osi tłoczka o 180 stopni powoduje przełączenie wyczuwane delikatnym "kliknięciem". Bardzo rzadko, ale zdarza się uszkodzenie przełącznika objawiające się jego zablokowaniem lub odwrotnie brakiem blokady powodującym swobodny obrót głowicy. Jest to niestety usterka nienaprawialna.

4. Twardnienie drenu stetoskopu

Powodem jest niewłaściwe noszenie stetoskopu w wyniku czego dren styka się bezpośrednio ze skórą szyi. Dren nieodwracalnie zmieniony nadaje się tylko do wymiany.

5. Odkształcenia, zagniecenia drenu stetoskopu

Zdarza się, że w wyniku długiego przechowywania stetoskopu w stałym położeniu dren ulega odkształceniu lub zagnieceniu. Z reguły po pewnym czasie używania stetoskop wraca do normalnego kształtu. Jeżeli jednak zagniecenie jest trwałe możemy je usunąć umieszczając dren na 3-4 minuty we wrzącej wodzie. Oczywiście zanurzamy jedynie uszkodzony fragment drenu dbając o to, aby woda nie dostała się do wnętrza instrumentu.

6. Pęknięcie sprężyny liry stetoskopu

Usterka jest natychmiast wyczuwalna i uniemożliwia założenie liry. Pęknięcie sprężyny nie jest niebezpieczne dla użytkownika o ile stetoskop wyposażony jest w system wewnętrznej sprężyny czyli sprężyny ukrytej w drenie. Usterka jest nienaprawialna i wymaga wymiany liry z drenem. Zwykle do takiego uszkodzenia dochodzi z powodu niewłaściwego i zbyt częstego regulowania liry. Regulacje napięcia sprężyny powinny być wykonywane stopniowo, bez użycia nadmiernej siły i mocnego "przeginania" ramion liry.